Бал чулуугаар 42 мянган жилийн өмнө сийлсэн шодой хэлбэртэй хүзүүний зүүлт нь одоогоор мэдэгдэж байгаа дэлхийн хамгийн эртний эрэгтэй хүний бэлэг эрхтэнийг дүрсэлсэн (фаллус) олдвор байж магадгүй. Монгол улсын Хангайн нурууны хойд хэсэгт Их Төлбөр голын хөндийд орших Төлбөр-21 хэмээх суурингаас (Булган аймгийн Хутаг-Өндөр сумын Уньт баг) уг олдворыг археологичид 2016 онд олжээ. Энэхүү хүзүүний зүүлт нь 43.4 мм урттай, 21.4 мм өргөн, 13.9 мм зузаан юм. Эрдэс судлал, микроскоп болон ругосиметрийн шинжилгээний үр дүнд палеолитын үеийн уг олдворыг ойролцоогоор 42,000 жилийн өмнө, эртний гар урчууд 100 орчим километрын зайтай газраас зөөж авчирсан бал чулууг ашиглаж хийсэн гар урлалын бүтээл болохыг тогтоожээ.
Палеолитын үед хамаарах ийм гурван хэмжээст урлагийн бүтээлийн олдвор урьд өмнө олдож байгаагүй тул энэ зүүлт нь хамгийн эртний фаллус олдвор юм. Эртний хүмүүс тус бүс нутагт тархаж суурьшихаас ч өмнө эрэгтэй хүний бэлэг эрхтэний анатомийн бэлгэдлийг ашиглаж байсныг гэрчилж байна. Энэхүү зүүлт нь цаг хугацааны хувьд хомо сапиенс ба Денисовын хүний хоорондох генетикийн хувьсал эхлэх үед хамаарах бөгөөд уг бүтээлийг урласан гэхэд үнэмшимгүй бүс нутгаас олдсоноороо судлаачдын анхаарлыг татаж байна. “Scientific reports” сэтгүүлд уг судалгааны тайланг нийтэлсэн аж.
