2023 оны зун цаг уурын үзүүлэлтүүдийн дээд амжилтыг ээлж дараалан эвдсээр байна. Тухайлбал, урьд өмнө байгаагүй дулаахан зургадугаар сар, дараа нь түүхэн дэх хамгийн халуун долдугаар сар. Наймдугаар сард дахин нэг рекордыг эвдэхэд нэг л өдөр хангалттай байлаа.
8-р сарын 1-ний өдөр дэлхийн далай тэнгисийн гадаргын өдрийн дундаж температур 20.96°C болтлоо өссөн тухай Европын цаг уурын ажиглалтын "Copernicus" төв мэдээлэв.
Энэ нь хүн төрөлхтний түүхэн дэх хамгийн дулаан жил болох 2016 оны өмнөх дээд амжилтаас ч давсан, мөн тухайн улирлын ердийн температураас хамаагүй өндөр байна. Дэлхийн далай тэнгис ихэвчлэн гуравдугаар сар гэхэд дулаардаг.
“Энэ бүхэн маш их санаа зовоож байна. Наймдугаар сард ийм температуртай байх юм бол гуравдугаар сард юу болох вэ” гэж "Copernicus" төвийн эрдэмтдийн нэг Саманта Бургесс хэлэв.
Хүний үйл ажиллагаанаас үүдэлтэй уур амьсгалын өөрчлөлтийн улмаас 4-р сарын дунд үеэс эхлэн манай гарагийн далайн гадаргын дундаж температур хэвийн хэмжээнээсээ хамаагүй өндөр болж, Хойд мөсөн далай болон Антарктидын мөсний цацруулагч бүрхэвч ердийнхөөс хурдан хумигдаж байна.
Энэ бүхэн нь Номхон далай дахь гадаргын усны температур нэмэгддэг Эль-Ниньо үзэгдлийн бүрэн нөлөөнөөс өмнө болж байгаа юм.
Шотландын эрэг орчмын тэнгисийг судалдаг профессор Майк Барроуз "Бүх зүйл хурдан өөрчлөгдөж байгаа нь аймшигтай" гэж хэлжээ.
Дэлхийн гадаргуугийн 70 гаруй хувийг далай эзэлдэг бөгөөд сүүлийн хэдэн арван жилийн дэлхийн дулаарлын 90 хувийг шингээсэн тул цаг уурын хувьд чухал ач холбогдолтой юм. Ингэснээр хэдхэн арван метрийн гүнд дэлхийн агаар мандлынх шиг их хэмжээний дулаан хадгалагддаг.
Гэсэн хэдий ч далайн ус дулаан байх тусам түүний энерги шингээх чадвар буурч, бүхэл бүтэн гараг дээрх температурын өсөлтийг жигдрүүлдэг.
Халсан далай нь агаар мандал, салхи, хур тунадас, агаарын температурыг өөрчилдөг төдийгүй усан доорх экосистемийн эвдрэлд хүргэдэг.
Өнгөрсөн долоо хоногт Флоридагийн эрэг орчмын тэнгис 38.44 хэм хүртэл дулаарсан. NOAA-ийн мэдээлснээр эдгээр усны улирлын норм нь 23 хэмээс 31 хэм хүртэл байдаг. Түүнчлэн Флоридагийн эрэг орчмын гүехэн хаданд шүрүүд их хэмжээгээр цайрч, ихэнх нь аль хэдийн үхжээ.
Мексикийн буланд төдийгүй Газар дундын тэнгис, тэр байтугай Хойд Атлантын далай ч дулаарлын дээд амжилтыг эвдээд байна. Их Британийн наран шарлагын газруудад зургадугаар сард ус ердийн үеийнхээсээ 3-5 хэмээр дулаан байв.
Энэ бүхний шалтгаан тодорхой. Агаар мандалд хүлэмжийн хийн ялгаруулалт нь манай гарагийг халаадаг. Далай энэ халууныг үр зуур шингээдэг ч хаана ч алга болдоггүй.
“Түлшийг илүү их шатаах тусам илүүдэл дулааныг далай шингээж авдаг. Энэ нь түүнийг тогтворжуулж, өмнөх төлөвтөө эргэн ороход илүү их хугацаа шаардагдана гэсэн үг” гэж "Copernicus" төвийн эрдэмтэн Саманта Бургесс тодотгожээ.
НҮБ-ын Дэлхийн цаг уурын байгууллага таван жилийн урьдчилсан мэдээгээ шинэчилж, 2023-2027 оны дундаж температур өнгөрсөн таван жилийнхээс өндөр байх магадлал 98 хувьтай гээд цаг агаарын өмнөх дээд амжилтуудыг эвдэх болно гэжээ.
Эх сурвалж: ВВС news
