ТЦА-ны Замын цагдаагийн газрын Зам тээврийн хяналтын хэлтсийн дарга, цагдаагийн хурандаа М.Ариунболдтой ярилцлаа.
-“Нэг зам, нэг соёл” аян ямар хугацаанд үргэлжлэх вэ?
-Энэ жил ТЦА-наас “Нэг зам, нэг соёл” аяныг долоодугаар сарын 3-наас наймдугаар сарын 1-ныг хүртэл үргэлжүүлэхээр төлөвлөөд ажиллаж байна. Аяны маань гол үр дүн хэрхэн харагддаг вэ гэхээр аялал зугаалгын үед хөдөлгөөн хотоос гадагшилдаг. Гадагшлах урсгалаас шалтгаалж зам тээврийн осол огцом нэмэгдэх хандлагатай байдаг. Тийм учраас огцом нэмэгдэх хандлагыг л бууруулах зорилгоор энэхүү аянаа зохион байгуулж байгаа юм.
-Өмнөх жилүүдийн аян хэрхэн үр дүнгээ өгсөн бэ?
-Тодорхой хэмжээнд үр дүн гарч байгаа учраас бид аянаа үргэлжлүүлээд явж байгаа. Оны эцэст хэрхэн үр дүнгээ өгч байгааг судалж тооцоолоод гаргаж ирдэг.
-Энэ жилийн аяны нэр ямар утга илэрхийлж байгаа вэ?
-Жолооч хүн тодорхой хэмжээнд дүрэм үзсэн хүн байж таарна. Тиймээс дүрмийнхээ дагуу хөдөлгөөнд оролцоно гэсэн үг. Манай улс 100 гаруй орон нэгдсэн Венийн конвенцод нэгдсэн улс. Тэгэхээр замын хөдөлгөөнийг тэмдэг, тэмдэглэгээ хоёр л зохицуулдаг. Тэмдэг, тэмдэглэгээг хэрхэн ойлгох, хэрхэн дагаж мөрдөх зэргийг замын хөдөлгөөний дүрмээр зохицуулдаг. Иргэн та замын хөдөлгөөний дүрмээ биелүүлэх л ёстой. Энэ ойлголтыг жолооч нарт энгийн байдлаар ойлгуулахын тулд соёл гээд хэлчихэж байгаа юм. Соёл дотроо ухамсар, сахилга бат, хувь хүний хүмүүжил багтана, цаашлаад зан заншил ч багтана. Тэгэхээр энэ бүгдийг базаад та дүрмээ биелүүлж байвал соёлтой байна л гэсэн үг. Жолооч дүрмээ биелүүлээд явбал аюулгүй эрсдэлгүй гэдэг ойлголтыг л өгч байгаа юм. Монголчууд сайн яваад ирэв үү гэдгээс хурдан яваад ирэв үү гэдэггүй. Таныг сайн яваад ирэхийн төлөө бид тусалж байна, зөвлөж байна. Таныг аюулгүй байдлыг хангахын төлөө энэ аяныг зохион байгуулж байна.
-Замын хөдөлгөөний соёл гэдгийг зохицуулж байгаа дүрэмдээ тусгаж болох уу?
-Бид дүрмээ уншаад үзвэл соёл чинь л дүрэм дотроо бий. Харин бид жолооч нарт энгийн байдлаар ойлгуулах гэж аян өрнүүлж байна л гэсэн үг.
-Баяр наадмын үеэр нийслэлд зам тээврийн осол буурсан байсан. Харин орон нутгийн замд бүр илүү нэмэгдэх хандлагатай байсан.
-Орон нутгийн замд зам тээврийн осол ихээр бүртгэгдэж байгаа нь урсгалтай холбоотой. Та соёлтой л оролц. Дүрмээ биелүүлээд явах юм бол мөргөлдөхгүй. Замын голын цагаан шугамыг давж болохгүй шүү гээд заагаад өгчихсөн байхад давахгүй яваад байвал хоёр машин мөргөлдөхгүй. Ямар нэгэн шалтгаанаар тэр цагаан шугамыг давснаас болоод зам тээврийн осол гарч байгаа юм. Яг дүрмээ биелүүлээд явбал осол гарахгүй.
-Сүүлийн жилүүдэд орон нутгийн замын дээд хурдыг 80 км/цаг гэж тогтоож өгсөн нь одоогийн нийгэмтэйгээ зохицохгүй байна гэх болсон. Ер нь яагаад 80 км/цаг гэж тогтоосон байдаг юм бэ?
-Замыг барьж байгуулахад эхлээд тухайн газар орчныг судалж бүх тооцоолол шинжлэх ухааны үндэслэлтэй явна. Замын хөдөлгөөний аюулгүй байдал гэдэг ч өөрөө шинжлэх ухаан. Шинжлэх ухааны үндэслэлтэйгээр явуулж байгаа судалгаа маань хийгдээд барьсан зам дээр хэдэн км/цагийн хурдтай явж болох вэ гэдгийг тооцоолж өгдөг. Тиймээс 80 км/цагаас хэтрүүлбэл эрсдэлтэй л гэсэн үг. Хурд нь тэгж тогтоогдож байгаа юм. Иргэд гадаадын замтай харьцуулах гээд байдаг. Тэр замууд баригдахдаа тэр өндөр хурдыг үйлдэж болохоор замыг бий болгож өгдөг. Тусгаарлах зурвастай. Ямар нэг аюул болбол замаас гарч онхолдуулахгүйн тулд хаалт хашлагатай. Энэ бүх нөхцлийг нь бүрдүүлж өгдөг юм. Манай орон нутгийн зам дөнгөж зөрөх хэмжээний л байгаа. Тиймээс 80 км цагийн хурдаас илүү явах нь өөрт нь эрсдэлтэй.
-Цагдаа нар нуугдаж байгаад торгодог. Хурд хэмжих асуудлыг ч тэр нуугддаг гээд байдаг.
-Хүмүүст цочроо өгөх гэж л тэгж байгаа юм. Нуугдах нь ч юу байхав. Хүн байгаад байвал жолоочид өөрөө өөрийгөө хуураад байдаг. Тэгэхээр нэг удаа ч гэсэн өөрт нь сэмээрхэн сануулж нээрээ л ингэж явж болохгүй юм байна гэдэг ойлголт өгөх зорилготой.
-Орон нутгийн замд голчлон ямар дүрэм зөрчигдөж байна вэ?
-Орон нутгийн замд аюул учруулж болохоор үйлдлүүд бол согтуу тээврийн хэрэгсэл жолоодох, хурд хэтрүүлэх, бүрэн бус тээврийн хэрэгсэлтэй явах, гэрэлтүүлгээ буруу хэрэглэх зэрэг асуудал голчилдог. Хэрэв ямар нэгэн асуудлаар аюул осол тохиолдлоо гэхэд манайхны дутагдалтай тал нь жолооч нарын 70 орчим хувь нь бүсээ зүүгээгүй байдаг. Хажуугийн хүн нь 50-60 хувьтай. Ард талын суудалд суусан хүмүүст огтоосоо бүсээ зүүлгэдэггүй. Энэ л хамгийн эрсдэлтэй. Эрсдэл үүссэн тохиолдолд хохирлыг илүү болгох аюултай. Энэ бол үнэхээр анхаарууштай зүйл. Зам тээврийн осол мөргөлдөх болон онхолдох хэлбэр л хамгийн аюултай. Мөргөлдөх хэлбэрээр осол болж байгаа тохиолдолд хурдтай явж байгаа тээврийн хэрэгслийн хурд нь огцом зогсоно. Энэ үйлдлийн үед дотор нь сууж яваа обьект маань өөрөө яг тэр машины хурдтай ижилхэн байдаг. Машин 60 км цагийн хурдтай явж байгаа бол машинд явж байгаа хүн яг 60 км цагийн хурдтай шилжилт хөдөлгөөн хийж байна гэсэн үг. Хүмүүс машинаасаса шидэгдлээ гэж ярьдаг даа. Машин дотор яваа болохоор өөрийгөө нойл хурдтай гэж ойлгодог. Яг машиныхаа хурдтай адил учраас энэ үйлдэл чинь физикийнхээ хуулиар шууд үйлчилдэг.
-Жил ирэх тусам зам тээврийн ослоор амь насаа алдаж байгаа хүний тоо нэмэгдэж байгаа нь ямар шалтгаантай гэж үздэг вэ?
-Нийслэл хотын хэмжээнд зам тээврийн ослоор амиа алдах тохиолдол бага. Харин хөдөө орон нутагт их. Хөдөө орон нутагт хар зам гэж ярьдаг замууд дээр амиа алдах тохиолдох бага. Ерөнхийдөө зориулалтын бус замаар явж байгаа зам тээврийн осол гэмтэл өндөр байдаг. Ингэхээр энэ тоо өсөөд байгаа хандлага харагддаг талтай.
