Засаг, шүүхийн хооронд тэмцэл өрнөж буй талаар сүүлийн өдрүүд зарим хэвлэлүүд бичиж, зарим нөхөд сошлоор байр сууриа илэрхийлцгээж байна.Шүүхийн Ерөнхий Зөвлөл Ерөнхий сайдыг Хууль зүй дотоод хэргийн сайдтай нь цуг огцруулах асуудлаар санал хураажээ гэсэн агуулгатай мэдээлэл гарснаар нийгэмд тал талын “шинжээчид” гарч ирээд байгаа юм.
Ерөнхий сайд энэ талаар одоогоор ямар нэг юм хэлээгүй байгаа бол Х.Нямбаатар сайд сэтгүүлчдэд “Шүүгч нартай холбоотой сахилгын хэргийг Шүүхийн Сахилгын хороонд мэдэгдэхтэй холбоотой шүүхийн шийдвэр албажиж гараагүй байх шиг байна. Үүнтэй холбогдуулаад Ерөнхий сайд бид хоёрыг шүүхэд нөлөөлсөн гэх үндэслэлээр Үндсэн Хуулийн Цэцэд хандаж огцруулах санал хураалт Шүүхийн Ерөнхий Зөвлөлд явагдсаныг албан бус байдлаар сонссон" гэв.
Харин Шүүхийн Ерөнхий Зөвлөлөөс гаргасан тайлбарт “Шүүгчийн хараат бус, шүүхийн бие даасан байдлыг хангах талаар шинэчлэн батлагдсан Монгол Улсын Шүүхийн тухай хуульд шинэ зохицуулалт тусгагдсан. Тус хуулийн 73.2. дахь хэсэгт “Ерөнхийлөгч, Улсын Их Хурал, Засгийн газар шүүхийн бие даасан, шүүгчийн хараат бус байдалд халдсан, алдагдуулсан шинжтэй шийдвэр гаргасан, эсхүл Ерөнхийлөгч, Ерөнхий сайд, Улсын Их Хурлын гишүүн, Засгийн газрын гишүүн, Улсын ерөнхий прокурор, Улсын дээд шүүхийн Ерөнхий шүүгч шүүхийн бие даасан, шүүгчийн хараат бус байдалд халдсан, алдагдуулсан шинжтэй үйл ажиллагаа явуулсан бол Ерөнхий зөвлөл даруй хуралдаж, Үндсэн хуулийн Цэцэд хүсэлт гаргуулах саналыг Улсын дээд шүүхэд хүргүүлнэ. Улсын дээд шүүх Монгол Улсын Үндсэн хуулийн Жаран зургадугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар Үндсэн хуулийн Цэцэд хүсэлтээ гаргаж, шийдвэрлүүлнэ” гэж заасан байдаг.
Шүүхийн ерөнхий зөвлөл Монгол Улсын шүүхийн тухай хуулийн 73 дугаар зүйлийн 73.2 дахь хэсгийг зөрчсөн эсэх тухай асуудлыг хурлаараа нээлттэй хэлэлцсэн бөгөөд хуульд заасан нөхцөл байдал үүсээгүй гэж үзсэн болно. Тус зөвлөл нь Ерөнхий сайд, Засгийн газрын гишүүдийг огцруулах, огцруулах эсэх асуудлаар хэлэлцэх, санал хураах, шийдвэр гаргах боломжгүй” гэжээ.
Тэгэхээр Шүүхийн тухай хуулийн 73.2-т юу гэж заасныг харвал:
73.2.Ерөнхийлөгч, Улсын Их Хурал, Засгийн газар шүүхийн бие даасан, шүүгчийн хараат бус байдалд халдсан, алдагдуулсан шинжтэй шийдвэр гаргасан, эсхүл Ерөнхийлөгч, Ерөнхий сайд, Улсын Их Хурлын гишүүн, Засгийн газрын гишүүн, Улсын ерөнхий прокурор, Улсын дээд шүүхийн Ерөнхий шүүгч шүүхийн бие даасан, шүүгчийн хараат бус байдалд халдсан, алдагдуулсан шинжтэй үйл ажиллагаа явуулсан бол Ерөнхий зөвлөл даруй хуралдаж, Үндсэн хуулийн цэцэд хүсэлт гаргуулах саналыг Улсын дээд шүүхэд хүргүүлнэ. Улсын дээд шүүх Монгол Улсын Үндсэн хуулийн Жаран зургадугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар Үндсэн хуулийн цэцэд хүсэлтээ гаргаж, шийдвэрлүүлнэ гэсэн байгаа юм.
Тэгэхээр эндээс үзэхэд ямар ч байсан Шүүхийн бие даасан, шүүгчийн хараат бус байдалд халдсан, алдагдуулсан эсэхтэй холбоотой асуудлыг Шүүхийн Ерөнхий Зөвлөл хэлэлцжээ.
Гол нь хуульд заасан энэхүү нөхцөл байдал үүсээгүй гэж үзсэн байна.
Дашрамд, Монгол Улсын Үндсэн хуульд Шүүх эрх мэдлийн талаар тусгахдаа:
Монгол Улсад шүүх эрх мэдлийг гагцхүү шүүх хэрэгжүүлнэ.
Ямар ч нөхцөлд хуулиас гадуур шүүх байгуулах, шүүх эрх мэдлийг өөр байгууллага эрхлэн хэрэгжүүлэхийг хориглоно.
Ерөнхийлөгч, Ерөнхий сайд, Улсын Их Хурлын ба Засгийн газрын гишүүн, төр, нам, олон нийтийн бусад байгууллагын албан тушаалтан, иргэн хэн боловч шүүгчээс шүүн таслах үүргээ хэрэгжүүлэхэд хөндлөнгөөс оролцож болохгүй.
Шүүгчийн хараат бус, шүүхийн бие даасан байдлыг хангах зорилгоор Шүүхийн ерөнхий зөвлөл ажиллана.
Шүүхийн ерөнхий зөвлөл шүүх, шүүгчийн шүүн таслах ажиллагаанд оролцохгүйгээр, гагцхүү хуульчдаас шүүгчийг шилж олох, эрх ашгийг нь хамгаалах зэрэг шүүхийг бие даан ажиллах нөхцөлөөр хангахтай холбогдсон үүргийг биелүүлнэ гэхчлэн зохицуулсан байдаг.
Ерөнхийдөө бол Монгол Улс Үндсэн хуулиараа төрийн эрх мэдлийн хуваарилалтыг тодорхой зохицуулчихсан. Аль аль тал нь хариуцсан үүргээ сайтар биелүүлж, хуулийн дагуу ажиллах л ёстойг зарим хуульчид сануулж байна. Харин өнөөдрийн нөхцөлд байдалд гүйцэтгэх засаглал, шүүх эрх мэдэл өөр хоорондоо үзэлцээд байгаа мэт энэ дүр зураг хэтдээ ямар асуудлууд дагуулж болох вэ гэдэг нь анхаарал татаж байна.
Б.МӨНХ
