Татварын тайлангийн буцаалттай холбоотой асуудлыг ТЕГ-ын татварын байцаагч Ц.Ундармаагаас тодруулан хүргэж байна.
-Яагаад аж ахуй нэгж, хувь хүмүүсийн татварын тайлан буцаагдаад байна вэ?
-Аж ахуй нэгжүүд жилийн эцсийн тайлангаа 2-р сарын 10-ны дотор, хувь хүмүүс 2-р сарын 15-ны дотор харьяа татварын байгууллагадаа илгээдэг. Ийнхүү тайланг хүлээн авснаас хойш яг одоо тайлан боловсруулалтын ажлыг хийж, тодорхой шалгуурууд программ дээр ажилладаг.
Программыг шаардлага хангасан тайлангуудыг системээс шууд хүлээж авсан гэсэн төлөвт шилждэг. Харин нэмэлтээр хөнгөлөлт чөлөөлөлтөд хамрагдах алдагдал шилжүүлж байгаа эсвэл бусад нэмэлтээр нотлох баримтыг шалгах шаардлагатай тайлангууд маань татварын улсын байцаагч дээр хуваарилагддаг.
Ингээд хуваарилагдаад тайланг шалгах явцад ямар нэгэн байдлаар алдаа гаргах тухайн мэдээллээ дутуу тусгах эсвэл төлбөрийн баримттай мэдээллээ алдаатай оруулах ийм шалтгаантай тайлангуудыг цуцалж байгаа.
Аж ахуйн нэгжийн тайлангуудыг хувьд төлбөрийн баримтын мэдээллүүдийг алдаатай тусгаснаас болоод байцаагч нар шалгаад тухайн орлого зарлагын мэдээллийн бүрэн гүйцэд тусгасан гэсэн шаардлагыг тавиад буцааж авна гэсэн үг. Тайланг буцаана гэдэг нь нэг талаас таныг эрсдэлээс хамгаалж байна. Нөгөө талаас хууль заасны дагуу үнэн зөв тайлагнах гэсэн ийм шаардлагыг тавиад байгаа гэсэн үг. Тэгэхээр татвар төлөгчдийн хувьд тайлангийнхаа сэтгэгдэл гэсэн хэсэг рүү ороод тухайн улсын татварын байцаагчийн comment-ийг уншиж үзээд түүний дагуу засаж эсвэл засварлах шаардлагагүй юм гэж үзэхийн бол нотлох баримтаа хавсаргаад тухайн тайлангаа дахиад илгээх зэргээр шийдэх боломжтой.
Хувь хүмүүсийн хувьд 2-р сарын 15 дотор хөнгөлөлт чөлөөлөлтийн тайлангаа өгч дуусдаг байгаа. Хувь хүмүүсийн хувьд орлого нотлох баримтаа дутуу тусгах эсвэл буцаан олгох мөнгөө тооцоолоогүй байх алдаатай тайланг хийснээс болоод тодорхой шалтгааны улмаас буцаж байгаа. Тэгэхээр мөн адил тайлангийнхаа ТҮК гэсэн цэс рүү ороод сэтгэгдэл гэсэн хэсгээс алдаагаа уншаад засварлах шаардлагатай ба тайлангаа ахиад илгээнэ.
- Тэгэхээр буцаагдаж байгаа алдаатай тайлангуудад байцаагчид алдааг нь тодорхой дурдаад иргэдийг залруулахад дөхөмтэй болгоод явуулж байгаа юу. Эсвэл таны тайлан алдаатай байна гээд л буцаачхаж байна уу?
- Байцаагчийн бичсэн сэтгэгдэл гэсэн хэсэг дээр тодорхой бичиж өгсөн байгаа. Та борлуулалтын орлогын дүнгээ дутуу тусгасан байна. Эсвэл илүү дүнгээр тусгасан, хасагдах зардлыг дүнг алдаатай тусгасан байна гэх мэтээр ямар алдаа гаргасан гэдэг дээр тодорхой дурдаж өгч байгаа.
Хувь хүний тайланг орлого нотлох баримтаа дутуу бүрдүүлж өгсөн байна, гэрээгээ нэмж хавсарга, эсвэл та буцаан олгох дүнгээ тооцоолоогүй байна. Энийг тооцоолоод татварын тайлангаа дахиж илгээнэ үү? Гэх мэт байдлаар алдааг нь тодорхой дурдаж өгч байгаа.
-Тайлан буцаагдаагүй хувь хүн, аж ахуй нэгжийн хувьд татварын тайлангаа үнэн зөв, хуулийн шаардлага хангаж, илгээсэн байна гэж ойлгож болох нь байна ?
- Аж ахуй нэгж, хувь хүмүүст хандаад хэлэхэд илгээсэн тайлангийнхаа төлөвийг шалгаад үзэх хэрэгтэй гэж хэлмээр байна. Цахим тайлангийнхаа систем рүү ороод тайлан гэсэн хэсгийг сонгоод тайлан ТҮК гэсэн хэсгийг сонгоод ороход тухайн сонголтуудыг хийх боломжтой талбарууд гарч ирдэг. Энэ дээр хамаарагдах 2022 оноо сонгоод аж ахуйн нэгж бол аж ахуйн нэгжийн орлогын албан татвар, хувь хүн бол хувь хүний орлогын албан татвар тайлангийнхаа төрлийг сонгоод тухайн тайлангийн төлөвөө шалгаж үзнэ. Энэ тайлан дээр тайлангийн төлөв харагддаг.
Тайлангийн төлөв нь илгээсэн төлөвт байх юм бол таны тайлан алдаатай байна гэж үзнэ. Хуваарилсан төлөвт байх юм бол улсын татварын албаны байцаагчид хуваарилагдаж шалгагдахаар хүлээгдэж байгаа юм байна. Хүлээж авсан байвал таны тайлан асуудалгүй системдээ хүлээгээд авчихсан байна гэж үзэж болно.
Татвар төлөгчдийн хувьд тайлангийнхаа төлөвийг шалгах хэрвээ тайлангийн төлөв хүлээн авснаас бусад төлөвт байх юм бол шалтгааныг тодруулах, буцаасан төлөвтэй тайлангууд байгаа тэрийг сэтгэгдэл гэсэн хэсгээс comment хэсгийг уншиж үзээд тухайн тайлангаа зөв болгож засаж илгээнэ.
Татвар төлөгчдийн хувьд миний тайланг буцаалаа гээд нэлээн удаан хугацаа хүлээгээд засварлаагүй байснаас болоод тайланг засварлах 3 хоног буюу 72 цаг болонгуут тухайн тайлан хоцорсон төлөвт шилждэг. Хуульд заасан хугацаандаа тайлангаа засварлаагүй тохиолдолд таны тайлан хоцорсон төлөвт буюу буцаагаад засварлах хүсэлт илгээж байж засварлах төлөвт шилжинэ. Ийм үед та хүсэлт гаргах эсвэл хоцорсон тайлан руугаа ороод тухайн хамааралтай тайлангийнхаа хүсэлтийг ахиж илгээж байж засварлаж илгээж болно.
-Иргэд тайлангаа илгээгээд буцаан олголт нь хэдий хугацаанд дансанд нь ордог юм бол?
- Одоо яг тайлангаа хүлээн аваад буцаан олголтыг судлах мэдээ тайлангаа бэлдэж байгаа энэ хугацаанд тайланг нь шалгаж үзээд 30 хоногийн дотор буюу 2-р улиралд багтаж буцаалтыг хийж эхэлдэг.
- Цаг зав гаргаж, тайлантай холбоотой асуудлаар тодруулга өгсөн танд баярлалаа
- Баярлалаа. Ажилд нь амжилт хүсье. Татвар төлөгчдөд хэлэхэд тайлангаа шалгаж үзээрэй. Шаардлагатай бол ахиж илгээрэй.
Тодруулгыг буулгасан Б.Пүрэвдулам
