Эдийн засгийн ухааны доктор С.Даваасүрэн Монгол Улсын өнөөдрийн эдийн засгийн нөхцөл байдал олон жилийн өмнөөс хуримтлагдаж, ужгирсан нөлөөлөл хэмээн Ikon.mn сайтад өгсөн ярилцлагандаа дурьджээ.
Тэрбээр "Эдийн засаг амаргүй байгаа нь макро эдийн засгийн чухал үзүүлэлтүүд болох инфляцын түвшин өндөр, гадаад валютын ханш чангарч, Монгол төгрөгийн ханш их суларсан, төлбөрийн балансын өндөр алдагдал үргэлжилсээр байгаа, дээр нь гадаад өрийн дарамт нэмэгдсэнтэй холбоотой байна.
Эдгээр хүндрэл нь дан дангаараа биш хосолсон хүндрэлийг бий болгоод байна. Гэхдээ энэ бүх нөхцөл байдал зөвхөн өнөөдөр гэнэт бий болчхоогүй л дээ. Олон жилийн өмнөөс хуримтлагдаж, ужгирсан нөлөөлөл нь өнөөдөр эдийн засгийг амаргүй болгосон" гэв.
Эдийн засгийн ухааны доктор С.Даваасүрэнгийн яринаас онцлох ишлэлүүдийг хүргэе.
- Хүн амын дундах орлогын тэгш бус байдал. Эдийн засаг тогтворгүй, сайнгүй байгаа нь иргэдийн дунд асар их бухимдлуудыг бий болгож байгаа шүү дээ. Дээр нь бараа бүтээгдэхүүний үнийн өсөлт энэ бухимдлыг нэмэгдүүлэх бас нэгэн хүчин зүйл.
- Инфляцын хуримтлагдсан нөлөө нь тогтмол орлоготой иргэдийн орлого 40 гаруй хувиар буурсан нөлөөг амьдралд нь үзүүлж байгаа. Энэ нөхцөл байдал богино хугацаанд засагдахгүй.
- Өрийн судлаачдын гаргасан зөвлөмжид дэлхийн өрийн өндөр эрсдэлтэй 39 орны тоонд Монгол Улс орсон байсан.
- Манай эдийн засаг тэнцвэргүй, тогтворгүй, тодорхойгүй нөхцөл байдалд дунд бүдчиж явна. Эдийн засагч хүний хувьд манай улсын эдийн засаг дархлаагүй болжээ.
- Монголчууд цөөхүүлээ. Тэр утгаараа монгол хүн өөрөө ховор, үнэтэй капитал юм.Энэ ховор капиталын үнэ цэнийг нэмэгдүүлэхийн тулд боловсрол, эрүүл мэнд гэсэн хоёр зүйлээр дамжуулан хөрөнгө оруулалт хийх ёстой. Хүнээ сайжруулах хоёр суваг нь ердөө энэ хоёр.
- Уул уурхайн салбараас орж ирж байгаа нэг ам.доллар тутмаас 99 центийг нь хэрэглээнд зарцуулаад, нэг цент хүрэхгүйг нь хуримтлуулсан байх жишээтэй. Хүмүүн капитал уг нь тасралтгүй хөгжиж байх ёстой.
- Чадвартай хүмүүсийг ажлын байраар хангадаг, засаглал сайтай институтийн орчин хэрэгтэй. Эдийн засгийн бүтээмж өсөх орон зай бол сайн институттэй байх явдал.
- Энэ жилийн төсөв урьд өмнө хэзээ ч байгаагүй том төсөв. Гадна тал руугаа ч валют урсах зардлууд их байгаа. Энэ хэмжээгээрээ монгол төгрөгийн ханш сулрах, инфляц өсөх эрсдэлийг нэмэгдүүлнэ гэсэн үг.
- Манай улс нүүрсний рентийн хувьд хурдтайгаар байгалийн баялгаа шавхаж байгаа Африкийн Конго, Зимбабве, Мозамбик, Ангол, Малави зэрэг улсуудтай адил түвшинд байна.
- Манай улсын 25-34 насны буюу залуу эмэгтэйчүүдийн ажиллах хүчний оролцооны түвшин эрс буурч байгаа нь анхаарал хандуулах шаардлагатай санагдсан. Эмэгтэйчүүд маань өндөр боловсрол эзэмшээд байгаа мөртлөө хөдөлмөрийн зах зээл дээр ажиллах нь улам багасаж байна.
Бэлтгэсэн Б.Ирээдүй
