XVII жарны Үзэсгэлэнт болгогч хэмээх усан туулай жилийн шинийн нэгэн энэ сарын 21-ний өдөр тохионо. Монголчууд хаврын эхэн сарын шинийн нэгнийг ахмад буурлаа хүндэтгэж, айл хотлоороо цуглан өргөн дэлгэр угтдаг.
Айл бүхэн Сар шинийн бэлтгэлээ хангаад, энд тэнд гарч буй үзэсгэлэн худалдаа хүн ихтэй байна. “Мишээл экспо”-гийн их танхимд үндэсний үйлдвэрлэл болоод импортын бараа бүтээгдэхүүн бүхий “Цагаан сар” үзэсгэлэн худалдаа энэ сарын 1-нээс гарч байна. Манай улсын хувьд үндэсний үйлдвэр гэхээр экспортод чиглэсэн нь “Говь”, “Гоёо” гэх мэт цөөн хэдэн ноолуурын үйлдвэрээр л төсөөлдөг байсан бол сүүлийн жилүүдэд хүнснийхэн олон улсын чанар стандарт хангасан бараа бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэх болсон билээ.
Үзэсгэлэн худалдаанд байгаа бараа бүтээгдэхүүнээс харвал гадна өнгө үзэмж, сав баглаа боодлын хувьд багагүй чанаржсаныг нь сайшаалтай. Энэ удаагийн үзэсгэлэн худалдаа “Цагаан сар” гэсэн “малгайтай” учраас хэвийн боов, ааруул, чихэр болоод гарын бэлэгт зориулсан гоо сайхны бараа бүтээгдхүүн голцуу харагдана.
Монголчууд Цагаан сарын баярын өдрүүдэд ойролцоогоор 1.2 их наяд зарцуулдаг гэсэн тооцоог Үндэсний Статистикийн хорооноос хийсэн байна.
Тиймээс бодит зардал хэд гарч болохыг хамтдаа тооцоолж үзье.
Эхлээд ширээн дээр тавих мах шүүс болоод идээний үнийг тооцож үзлээ. Хүчит шонхор зах дээр хонины ууц буюу ууцны махыг 280 мянгаас 450 мянган төгрөгөөр өнгөрсөн бямба гарагт зарж байсан. Уг нь, хонины мах кг нь 8000-9000 төгрөг байгаа ч ууцны мах гэхээр үнэ нь нэмэгдэх юм. Тэгвэл хэвийн боов ширхэг нь 4500-5500 төгрөг болжээ. Харин ааруул 20 мянгаас дээш үнэтэй. Ингээд тооцвол ууц 280 мянга+ тавгийн идээ 115000/ Хэвийн боов 15ш 75000+ааруул 40000/ 395000 болно. Үхрийн 20 кг мах дунджаар 700 ширхэг бууз болдог гэсэн тооцооллыг махны худалдаачид хэлнэ лээ. Тэгэхээр 700 бууз хийхийн тулд 300 мянган төгрөгт мах, 25 кг-ийн гурил 60 мянган төгрөгөөр авч амтлагчтай хамт 400 мянган төгрөгт дөхөж байгаа юм.
Монгол чихэр ширээндээ тавья гэвэл бас хөөрхөн үнэтэй. Бурамхан үйлдвэрийнх кг нь 19500 төгрөг байгаа бол “Монкинди”-гийн 600 гр нь 18000 төгрөг юм билээ.
Дээрээс АПУ, MCS-ийн ундаа, “Газар шим”, “Багро”-гийн дарсан ногоо, Улаанбаатар майонез, “НВЦ”, “Баян”-гийн өндөг, “СҮҮ”, “Монфреш”-ийн сүү, Мах импекс, Хос гарьд, Мах маркет зэрэг үйлдвэрийн мах махан бүтээгдэхүүн гээд ямар ч байсан гаднаас гуйхгүй Цагаан сарын ширээгээ дотоодын бүтээгдэхүүнээр дүүргэхээр болжээ.
Гэвч энэ бүхэн маань импортын бараа бүтээгдэхүүний үнээс давна уу гэхээс доогуур биш гэдгийг дурдах хэрэгтэй. Зарим нь дотоодынх байх тусмаа үнэтэй ч байх. Гарын бэлэгт “Ламур”-ын гарын тос, савантай багц гэхэд 20 мянган төгрөг бол Солонгосын яг ийм багц үсрээд 8000 төгрөг байгаа юм.
Бас нэг чухал зүйл бол Үндэсний дээл хувцас.”Мишээл Амазонка” , “Монгол костьюмс” зэрэг нь дундаж түвшнийхний хувьд арай өндөр үнэтэй тусдаг нь үнэн. Тиймээс “Борголжин”, “Урбан”, “Өв” гэх мэт дундаж үнэтэй брэндүүд олон болж. Голцуу бүсгүйчүүдэд зориулсан гоёлын дээлнүүд нь үнийн хувьд 200 мянган төгрөгөөс дээш байгаа харагдана билээ. Харин “Мишээл экспо” дээр уламжлалт дээл хувцас мөн л 180 мянган төгрөгөөс дээш үнэтэй байна. Эрэгтэй хүүхдийн цамц 40 мянган төгрөгөөс эхэлж байгаа бол эмэгтэй хүүхдийн даашинзны загвартай дээл 50 мянган төгрөгөөс дээш үнэтэй байх. Ингээд тооцвол Цагаан сарын гурван өдөрт зориулж, нэг өрхөөс 2 сая төгрөг өлхөөн гарах нь ойлгомжтой юм байна.
