Дэлхий даяар сэтгэцийн эрүүл мэндийн өдрийг жил бүрийн аравдугаар 10-ны өдөр тэмдэглэн өнгөрүүлдэг уламжлалтай. Яг энэ уламжлалаар улс орнууд 31 дэх жилдээ тэмдэглэж байна. Өнөө жилийн тухайд “Сэтгэцийн эрүүл мэнд бол хүний түгээмэл эрх” гэсэн уриан дор тэмдэглэж буй.
Тэгвэл эмээр эдгээчхэж болдоггүй хүний ганц эрхтэн болох сэтгэцийн эрүүл мэндэд зориулсан өдрийн тухай товч дурдъя.
Энэхүү өдрийг 150 гаруй оронд гишүүн бүхий “Дэлхийн сэтгэцийн эрүүл мэндийн холбоо”-ны санаачилгаар 1992 онд анх тэмдэглэж эхэлсэн түүхтэй. 1992 онд анх санаачилсан энэхүү өдөр нь НҮБ-ын албан ёсны тэмдэглэлт өдрүүдийн жагсаалтад багтдаг. Энэ утгаараа дэлхий дахинд өндөр ач холбогдолтой аж. Манай улсын тухайд 2011 оноос уг санаачилгад нэгдэж, энэ жил 12 дахь удаагаа тэмдэглэж байна. Уг өдрийн гол зорилго нь сэтгэцийн эрүүл мэндийн талаарх олон нийтийн мэдлэгийг дээшлүүлэх, хувь нэмрээ оруулах явдал гэж ДЭМБ тодорхойлжээ.
Түүнчлэн, 1994 он хүртэл сэтгэцийн эрүүл мэндийг сурталчлах, олон нийтийг соён гэгээрүүлэх ажил хийж байсан ч тодорхой, барьцтай сэдвийг барьж байгаагүй аж. Харин 1994 онд дэлхийн сэтгэцийн эрүүл мэндийн өдрийг анх удаа тухайн жилийн уриалга, сэдэв болгон тодорхой цар хүрээтэй тэмдэглэж байжээ. Энэ нь "Дэлхий даяарх сэтгэцийн эрүүл мэндийн үйлчилгээний чанарыг сайжруулах" сэдэв байв.
| Он | Тухайн жилийн уриалга, сэдэв |
|---|---|
| 1994 | |
| 1996 | |
| 1997 | |
| 1998 | |
| 1999 | |
| 2000-2001 | |
| 2002 | |
| 2003 | |
| 2004 | |
| 2005 | |
| 2006 | |
| 2007 | |
| 2008 | |
| 2009 | |
| 2010 | |
| 2011 | |
| 2012 | |
| 2013 | |
| 2014 | |
| 2015 | |
| 2016 | |
| 2017 | |
| 2018 | |
| 2019 | |
| 2020 | |
| 2021 | |
| 2022 | |
| 2023 |
Энэ мэтчилэн жил бүр тухайн жилд нийгэмд тулгамдаж байгаа асуудал, хэлэлцэх ёстой тодорхой сэдвийг авч тэмдэглэн өнгөрүүлж иржээ. Манай улсын тухайд таван хүн тутмын нэг нь сэтгэцийн ямар нэг асуудалтай гэх харамсалтай судалгаа бий. Бүр цаашлаад, 2013 онд манай улсад сэтгэцийн зонхилон тохиолдох эмгэгүүдийн тархалтыг 18-64 насны иргэдийн дунд хийхэд сэтгэл түгших эмгэг 18.4, нойрны эмгэг 17.5 , архаг ядаргаа 16.2, тайлбарлаж боломгүй биеийн зовуурь шаналгаа 11.9, архинд донтох эмгэг 6.4, сэтгэл гутрах эмгэг 6.2 хувийн тархалттай байв.
Түүнчлэн, 2013 оны судалгааны дүнг 1984-1992 онд хийсэн судалгааны дүнтэй харьцуулбал стрессийн шалтгаант эмгэг 10 дахин, архинд донтох эмгэг 40 дахин нэмэгдсэн байдаг. Ийм нөхцөл байдалтай буй манай улсад "Сэтгэцийн эрүүл мэндийн өдөр" үндэсний хэмжээнд тэмдэглэх чухал өдөр юм.
Тэгвэл танд сэтгэцийн ямар нэг асуудал байвал заавал заавал сэтгэлзүйч, Сэтгэцийн эрүүл мэндийн үндэсний төв рүү явахаас өмнө цахимаар сорил өгч, эмнэлэгт хандах эсэхээ шалгаарай. Тухайлбал, СЭМҮТ-ийн цахим хуудсын "сорил" гэсэн хэсгээс архаг ядаргаа, стресс, нойргүйдэл, сэтгэл гутрал зэргээс сонгон өөрийн таамаглаж буй чиглэлийн сорилыг өгч, өөрийн сэтгэлзүйн байдлыг тодорхойлон эмнэлэгт хандах эсэхээ шийдээрэй.
СЭМҮТ сорил өгөх: https://ncmh.gov.mn/home/#/quiz
