Байгаль ба нийгмийн аюулын хайчин галын дор бид орохнээ!
Нэгдсэн Европ (барууныхан) ба Оросын эзэнт гүрний гэгдэх үеэс тэдний хооронд үүсэж уламжлагдан, улиран үлдсэн, гурван зууныг дамнан ил, далд оршсоор ирсэн нэгэн том ужиг зөрчил бий. Энэ зөрчлийн цаад, жинхэнэ эзэд ч буй. Гэхдээ энэ бол оролцогч орнуудын эрд түмнүүдийн хоорондох зөрчил, тэмцэл биш. Эхлээд хаадуудын, язгууртнуудын хоорондох ихэмсэглэл, удаалаад гол орнуудын элит давхраануудын хоорондох дээрэнгүй үзэл санаа, их шунал дээр нь нэмээд элдэв төөрөгдөл, хийрхлийн, мөн дэлхийн хоёр системийн, хүйтэн дайны гэх мэтээр уг ужиг зөрчил үргэлжилжээ. Одоо энэ зөрчил олон уг үндэстэй, олон бүрдэл хэсэгтэй, угийн нь том эзэд, завсрын нь зуучлагчидтай, зальхай гүйцэтгэгчидтэй, зуйрган дэмжигчидтэй болж газар аваад байна.
Хүн төрөлхтөний шинэ үеийн түүхэнд гарч байсан бүхий л харгис, дээрэнгүй, түрэмгий, хүмүүнлэг биш үзэл суртлууд энэ зөрчлийн орчин цагийн субъектуудын нь сэтгэл оюуныг эзэмдэж, асар том материаллаг хүч болчихжээ. Тэд өөрсдөөсөө бусдыг үзэн ядаж байна.
АНУ-ын дангаараа жанжлах бодлого, Европын холбооныхны аминч, нацист, фашист үзэл, Англо-саксынхны шинэ колончлолын бодлого, конкистадоруудын хойч үеийнхний түрэмгийлэх үзэл, дэлхийн I ба II дайны хонзогнол гэх мэтийн олон үзэл суртлын хольц болсон бурангуй, дээрэнгүй, түрэмгий санаархал, хүсэл мөнхүү ужиг зөрчлийн үзэл санааны үндэс болсон нь үнэн юм.
Хол явах, хоруу чанар ихтэй үзэл санаанд дөрөөлсөн дайн, зөрчил дандаа л ужгирч олон арван жилээр хүртэл үргэлжилж байжээ. Шашин суртлын үндсэн дээр Европод гарсан зөрчил ужгирч 30 гаруй жилийн дайн болж байсан түүх буй. Гэхдээ тэр дайнуудын хор хөнөөл бага байсан бол одоо цагийнх нь дэлхийн III дайн, цөмийн сүйрэлд ч хүргэж болох аюултай юм.
Цаг цагийн Орос улсын өргөн уудам газар нутагт, хөрсөн доорх их баялагт, хөрсөн дээрх их баялагт шунах сэтгэл баруун Европын том, жижиг бүх улсын удирдлагыг, мөн Азиас арлын Японы цэргийнхнийг, алс холоос Америкийн том санхүүчид, том хөрөнгөтөнгүүдийг сүүлийн хоёр зуун жилийн туршид тарчлаасаар ирсэн нь үнэн билээ. Тэдний шунах сэтгэлийн харгайгаар том жижиг 10 орчим дайн дэгдэж, өр төлөөсөнд нь 100 орчим сая хүн амь үрэгджээ. Азиас Япон гэхэд л XX зууны эхээр, мөн дундуур Оростой дайтсан, Гитлерийн хамсаатан болсон, Солонгос, Тайваныг эзэлж колончилсон, Хятадруу халдсан, Оросын газар нутгийн зүүн хэсэгрүү шунасан, одоо Оросыг сулруулах, бутлах зорилгоор АНУ-ын холбоотон болчихоод Украинд зэвсэг нийлүүлж байна. Япончууд газар нутаг, ашигт малтмалд хавчигдаж, хүний олондоо түүртдэг л байх. Гэхдээ бага зүйлээр их зүйл үйлдвэрлэн бүтээж, баяжсаар л байгаа орон шүү дээ. Нацизм, фашизм, милитаризм, жанжлах, дангаар ноёрхох хэнээрхлийн далбаан дор бусадтай нэгдэх нь дахиад л ард түмнээ алах, хорлохын цондон л доо. Дэлхийн II дайны үер хичнээн залуусаа алуулж, тахир дутуу болгож, хичнээн эмэгтэйчүүдээ бэлбэсрүүллээ дээ? Хоёр том хотод нь дэлбэлсэн АНУ-ийн атомын бөмбөг ямар их гамшиг тарьсан билээ. Японы дайнчид өнгөрсөн түүхээсээ сургамж авах нь тун ч муу юмаа. Гэхдээ АНУ-ын дарамт л гол нь нөлөөлдөг байх...
Нэгдсэн барууныхан, нэмээд Солонгос, Япон, Австрали, бүр АНУ-ын шууд туслалцаа, оролцоотойгоор тэд одоо Оростой дайтаж байна. Тактикийн болон стратегийн цөмийн зэвсгийн асар их нөөц, хүчтэй Оросыг ялна, задлана, буулгаж авна гэж байх уу? Эцсийн дүндээ хоёр тал хоёулаа л сүйрнэ, АНУ ч задарч, бутарч мэднэ... Хэврэгхэн нийгмийн бүтэцтэй орон шүү дээ. Задрах, сүйрэхийн цагт АНУ үнэндээ Оросоосоо хүнд байдалд орно. Цаг үеэ мэдрэх, нөхцөл байдлаа тооцох, араа бодох ухаан, сэтгэлгээ хааччихваа; америкчууд аа?
Алтан зоос, мөнгөн гулдмай шиг болчихоод байсан ногоон цаас нь цаас болчихоор АНУ яанаа? Дэлхий дахин ногоон цаасны ноёрхлыг таягдан хаячихлаар АНУ-ын далд эзэд болох банк, санхүүгийнхан яанаа? Гэхдээ тэд алтны нөөцөөрөө дэлхийд нэгдүгээрт ордог л доо. Тэр том нөөц ч дундрах цаг ирнэ... АНУ-ын хүч чадал нэр, нөлөө шал дээр унавал Япон, Өмнөд Солонгос хоёр яанаа? Баруун Европын “ангаахай, дэгдээхэй” нар бас яанаа? “Юм нэгээрээ байдаггүй, өвс ногооноороо ганддаггүй “ гэх үг үнэ цэнээ алдаж байгаагүй билээ...
Орос, Украины дайныг өдөөсөн тал нь, шалтгаан нь яаж ч бодсон гэсэн Украины удирдлага, цаад эзэд нь юм. Хэн хэнийхээ ашиг, сонирхлыг тооцоод, үнэлээд, хүндэтгээд энх тайвнаар зэрэгцэн оршиж болох байсан уу? Байхаар барахгүй, тэгэх ч ёстой, үүрэгтэй байлаа. Украин буруу замыг сонгож, дээрээс нь буруу бүхнийг угсруулаад л хийгээд байсан даа. Орос ч их тэвчсэн, хүлээсэн, зохистой санаачилга ч хэд хэд гаргасан. Оросод өөр арга, зам үлдээгүй байхаа. Аргагүйн эрхээр, яалт ч үгүй хийгддэг алхам гэж байдаг. Гэхдээ ужиграх, өргөжих, дэврэх, улайрах, улангасахын цагт гарах үйлдэл, түүний үр дагавраас сэргийлэх ухаан, гарцын талаар бодох, төлөвлөх хэрэгтэй байх...Орчин цагийн том дайны сөрөг үр дагавар, аюул, хөнөөл үзэшгүй муухай сүйрлийг хүн төрөлхтөнд үлдээж, цэнхэр гаригийг маань амьтан, ургамалгүй үнс нурам болгож ч чадахаар шүү дээ!
Дэлхийн III дайн, цөмийн сүйрлийн талаар ярьж байгаа энэ цаг үед байгаль-экологийн сүйрэл, усан галав, дэлхийн гүн дэх халуун хайлмагийн тарих аюул, дэлхийн цөм дэх их массын шилжилтийн үүдэж мэдэх үхэл, мөхлийн талаар ч ярилцах боллоо.
Манай дэлхийн уур амьсгал ээлжит хүйтрэл, мөсдөлтөө туулж өнгөрөөгөөд удаах дулаарлын үедээ ороод удаж байна. Энэ үе цаашид хэд хичнээн жил үргэлжлэх нь тодорхойгүй юм. Энэ удаагийн дулаарлын процесст нийгмийн гэгдэх нэмэлт хүчин зүйл гарч ирлээ. Урьд эртний дулаарлын процесст энэ хүчин зүйл байгаагүй. Энэ нь дулаарлын явцыг хурдасгаж болно, цаг бусын хямралыг үүдэж ч мэднэ. Дулаарах үзэгдлийн явц түргэсэж байгаа, мөн дэлхийн гүн дэх халуун хайлмаг олон газраар галт уулын дэлбэрэлт болон оргилох болсон, бас дэлхийн халуун хайлмаг цөм Ази тивийн зүүн хойд чигт шилжсээр байгаа гэх мэтийн мэдээлэл юуг бидэнд авч ирэх болоо?... Цасан, мөсөн уулнууд хайлна. Уул нурууд дээрх мөнх цас, мөсөн голууд хайлна. Өндөр уулсын араарх, ой хөвчийн доогуурх цэвдгүүд хайлна. Хойт мөсөн далай, өмнөд туйлын мөс, цас хайлна. Энэнээс болж далайн түвшин дээшилнэ, арал, хойгуудын зарим нь усан доор орно. Үүл, манан ихэснэ, цас, мөндөр, бороо элбэгшнэ. Энэнийг дагаад үер, усны аюул ихэснэ. Нууруудын түвшин дээшилж, талбай нь ч ихсэх болов уу. Нам доор газруудад намагшилт элбэгшнэ. Энэ нь ердийн төсөөллөөр “усан галав”-ын үеийг санагдуулж эхлэх бизээ.
Дэлхийн хуурай гадаргуйн хэмжээ гэнэт их багасах аваас хүний амьдрах орчин хумигдана. Энэнийг дагаад байгаль, экологид, мөн амьтан, ургамалд ч ихээхэн өөрчлөлт орно. Хойд мөсөн далай маань хойд усан далай болно гээд төсөөлөх аваас далайн түрлэг, таталт яаж өөрчлөгдөж, хүмүүст юу авч ирэх бол оо? Дэлхий, сар хоёрын харилцан таталцах хүчний нөлөө, үр дагавар ямар ч болов хуучин шигээ байхгүй нь тодорхой...
Хүн төрөлхтөн дотоод өрсөлдөөн, тэмцлээ орхиод ойрмогхон нөмрөн ирж болзошгүй байгаль-экологийн аюул, бүр сүйрлийн талаар л нухацтай бодож, судалж, гарц гаргалгааг эрмээр, олмоор байна даа. НҮБ энэ тухай юу бодож байдаг юм бол оо? НҮБ маань АНУ-ын аманд багтдаг л газар болжээ дээ?
Судлаач, профессор Д.Чулуунжав
