Дэлхийн хамгийн тусгаарлагдмал орны иргэдээс авсан эдгээр онцгой ярилцлагууд нь Хойд Солонгос 1990-ээд оноос хойших хамгийн хүнд байдалд орсныг харуулж байна гэж шинжээчид дүгнэжээ.
БНАСАУ-ын оршин суугчдын хэлснээр, 2020 онд эрх баригчид хилээ бүрэн хааж, амин чухал бүх хангамжийг тасалжээ. Мөн иргэдийнхээ амьдралд тавих хяналтыг чангатгасан.
Хойд Солонгост эх сурвалжийн сүлжээтэй Daily NK сонины тусламжтайгаар "ВВС" Хойд Солонгосын жирийн гурван иргэнээс нууц ярилцлага авч чадсан байна.
Тэд хил хаасны дараа нэг бол өлсөж үхэх вий, эсвэл хууль зөрчсөнийхөө төлөө цаазлуулна гэж айж байсан гэжээ. Хойд Солонгост амьдардаг хүмүүс үзэл бодлоо илэрхийлэх нь маш ховор байдаг.
Хойд Солонгосын дүрвэгсдэд тусламж үзүүлдэг "Хойд Солонгос дахь эрх чөлөө" (LiNK) байгууллагын ажилтан Пак Сеокил-ын хэлснээр, энэхүү ярилцлага "тус оронд болж буй сүйрлийн эмгэнэлт явдлын тухай" өгүүлж байна гэжээ.
Пхеньян хотын нэгэн эмэгтэй BBC-д хэлэхдээ гэртээ өлсөж үхсэн гурван хүнтэй гэр бүлийг биечлэн таньдаг байсан гэжээ.
"Бид ус өгөхөөр тэдний хаалгыг тогшсон ч ямар ч хариу үйлдэл байгаагүй. Харин орон нутгийн албан тушаалтнууд гэрт нь ороход хөршүүд нь нас барсныг олж мэдсэн" хэмээн ярьжээ.
Энд нэр дурдагдаж буй эмэгтэйчүүдийн аюулгүй байдлыг хангах үүднээс нэр болон ярилцлага авсан бусад хүмүүсийн нэрийг өөрчилсөн юм .
Бидний Чан Хо гэж нэрлэсэн Хятадын хилийн ойролцоо амьдардаг барилгын ажилчин бидэнд хоол хүнс маш ховор байгаа бөгөөд манай тосгоны таван хүн өлсөж үхсэн гэж хэлсэн.
"Эхэндээ би ковидоос үхэх вий гэж айж байсан ч дараа нь өлсөж үхэх вий гэж айж эхэлсэн" гэж тэр хэлэв.
Хойд Солонгос хэзээ ч 26 сая хүн амдаа хүрэлцэхүйц хүнс үйлдвэрлэж чаддаггүй. 2020 оны 1-р сард эрх баригчид хилээ хааснаар Хятадаас үр тариа импортлохоо зогсоосон бөгөөд тариа тарихад шаардлагатай бордоо, машин механизмыг нийлүүлэхээ больсон.
Үүнтэй зэрэгцэн хаалт тавьж хилээ бэхжүүлж, зарим мэдээллээр хилээр гарахыг завдсан болгоныг буудахыг хилчдэд тушаажээ. Ингэснээр эрх баригчид Хойд Солонгосын иргэдийн дийлэнх нь худалдан авалт хийдэг хар захын хүнсний хууль бус наймааг бараг таслан зогсоов.
Бидний Мён Сук гэж нэрлэсэн тус улсын хойд нутгийн нэгэн худалдаачин өөрийнх нь борлуулдаг бараа бүтээгдэхүүний бараг дөрөвний гурав нь Хятадаас ирдэг байсан ч одоо "бүх зүйл хов хоосон болсон" гэж ярьжээ.
Мён Сук мэтийн гадаадаас хууль бусаар оруулж ирсэн бараагаа зарж амьдарч байсан бүх хүмүүс орлогоо үндсэндээ алджээ.
Мён Сук хэлэхдээ түүний гэр бүл ингэтлээ бага хоол хүнс хэрэглэж байгаагүй бөгөөд сүүлийн үед өлссөн хүмүүс хаалгыг нь тогшиж, хоол гуйдаг болсон гэжээ.
Пхеньянаас ирсэн Жи Ён гэртээ амиа хорлосон эсвэл амьдралаа залгуулж чадахгүйн улмаас ууланд үхэхээр явсан хүмүүсийн тухай сонссон гэж ярьжээ.
Тэр өөрөө хүүхдүүдээ бараг тэжээж чадахгүй байгаагаа хүлээн зөвшөөрсөн бөгөөд нэг удаа тэр хэдэн өдөр дараалан хоол идээгүй, нойрон дундаа үхчих вий айж байсан тухайгаа өгүүлжээ.
Хойд Солонгос 1990-ээд оны сүүлээр гурван сая хүний аминд хүрсэн асар их өлсгөлөнг амссан. Одоо тэгвэл шинэ өлсгөлөнгийн тухай цуурхал яриа хэдийнэ олон нийтийн дунд яригдаж эхэлсэн. Тус улс шинэ сүйрлийн ирмэг дээр байна гэсэн болгоомжлолыг төрүүлж байна.
БНАСАУ-ын эдийн засгийг судалдаг Питер Уорд “Жирийн дундаж амьдралтай хүмүүс ойр хавь нь өлсгөлөнд нэрвэгдээд байгаад нь сэтгэл түгшээж байна. Бид нийгмийн бүрэн сүйрэл, хоол тэжээлийн хомсдолын талаар хараахан яриагүй байгаа ч байдал муу харагдаж байна” гэж тэмдэглэсэн байна
Хойд Солонгос дахь хүний эрхийн зөрчлийг баримтжуулдаг NKDB-ийн захирал Ханна Сон хэлэхдээ "Сүүлийн 10-15 жилийн хугацаанд бид өлсгөлөнгийн тухай бараг сонссонгүй. Харин одоо Хойд Солонгос түүхэн дэх хамгийн хүнд хэцүү цаг үе рүүгээ буцаж байна" гэжээ.
Хойд Солонгосын удирдагч Ким Чен Ун хөдөө аж ахуйгаа сайжруулахаар янз бүрийн оролдлого хийж байгаа ч нөхцөл байдал ноцтой байгаа талаар цухуйлгаж, нэг удаа "хүнсний хямрал"-ын талаар илэн далангүй ярьсан байна.
Гэсэн хэдий ч тэрбээр цөмийн хөтөлбөртөө санхүүгийн тэргүүлэх ач холбогдол өгсөөр байна. 2022 онд нийт 63 удаа баллистик пуужингийн туршилт хийсэн нь дээд амжилт юм.
Нэгэн тооцоогоор эдгээр туршилтын нийт өртөг нь 500 сая доллараас давсан бөгөөд энэ хэмжээний хөрөнгө нь Хойд Солонгосын жил тутмын үр тарианы хомсдолыг нөхөхөд шаардагдах хэмжээнээс ч илүү юм.
Өнгөрсөн гурван жилийн хугацаанд эрх баригчид иргэдийн амьдралд тавих хяналтаа нэмэгдүүлж, ялыг чангатгаж, шинэ хууль батлуулсан талаар ч ярилцсан хүмүүс нотоллоо.
Цар тахлын өмнө жил бүр мянга гаруй хүн Хойд Солонгосоос Ялу голыг гатлан Хятад руу дүрвэдэг байсан гэж Өмнөд Солонгосын засгийн газар мэдэгдэж байв. Харин Мён Сук хэлэхдээ бид одоо зугтах бараг боломжгүй болсон гэв. Одоо энэ голыг гатлах байтугай гол руу ойртсон ч хатуу шийтгэл хүлээх болно, тиймээс хэн ч үүнийг зүрхлэхгүй" гэж хэлэв.
Барилгын ажилчин Чан Хогийн хэлснээр түүний найзын хүү саяхан хаалттай хаалганы цаана хэд хэдэн цаазаар авах ялыг харсан тухай ярьжээ. Хилийн чанад руу зугтахыг завдсан хэргээр нэг дор 3-4 хүнийг цаазалсан гэв.
Чан Хо "Өдөр бүр амьдрахад хэцүү болж байна. Нэг буруу алхам хийвэл цаазаар авах ял хүлээж байдаг. Бид энд үхэхээ хүлээж гацаж байна" гэж гунигтайхан өгүүлэв.
ВВС-ийн ярилцагчид Хойд Солонгосын засгийн газраас авсан мэдээллийнхээ талаар тайлбар өгөхийг хүсэхэд "Бид хүнд хэцүү үед ч ард түмнийхээ эрх ашгийг нэгдүгээрт тавьдаг” гэсэн хариу өгсөн байна.
Лондон дахь БНАСАУ-ын Элчин сайдын яамны төлөөлөгч BBC-д хэлэхдээ, "Хүнд хэцүү сорилт нөхцөлд ч хүмүүсийн сайн сайхан байдал нь бидний нэн тэргүүний зорилт юм" гэжээ.
Пак Сеокил хэлэхдээ, "Хоол хүнсний байдал улам дордож, хүмүүсийн эрх чөлөө хязгаарлагдаж, зугтах бараг боломжгүй болсон, энэ бүхэн Хойд Солонгос урьд өмнөхөөсөө улам илүү дарангуйлагч болсон гэдгийг баталж байна.
Пхеньян хотын Жи Ён хэлэхдээ, тандалт, хяналт шалгалт маш хэрцгий болж, хүмүүс бие биедээ итгэхээ больсон.
Эх сурвлаж: ВВС
Ким Чен Ун хэрвээ хүмүүс өөрсдийнхөө нөхцөл байдал ямар байгааг, Өмнөд Солонгос хэр баян болохыг ухаарвал түүнийг үзэн ядаж, бослого гаргах болно гэж айж байна.
