Д.ЭНХЦЭЦЭГ: АРВАННЭГДҮГЭЭР САРЫН 1-НЭЭС ИРГЭД ИРГЭНИЙ ҮНЭМЛЭХНИЙХЭЭ ЧИП КОДООР ДАРААХ ҮЙЛЧИЛГЭЭГ АВНА

image_660.jpeg Д.ЭНХЦЭЦЭГ: АРВАННЭГДҮГЭЭР САРЫН 1-НЭЭС ИРГЭД ИРГЭНИЙ ҮНЭМЛЭХНИЙХЭЭ ЧИП КОДООР ДАРААХ ҮЙЛЧИЛГЭЭГ АВНА

Оюуны өмч, улсын бүртгэлийн өрөнхий газрын Иргэний бүртгэлийн газрын дарга Д.Энхцэцэгтэй ярилцлаа.

Арваннэгдүгээр сарын 1-нээс хүүхдэд 5, томчуудад 10 жилийн хугацаатай гадаад паспорт олгож эхэлнэ

-Сунгалттай гадаад паспорт хүчингүй болж, зөвхөн шинээр захиалахаар болсон. Хэний паспорт хүчинтэй хэвээр байгаа болон хэн шинээр захиалах шаардлагатай тухай мэдээлэл өгөхгүй юү?

-Монгол Улс нь гадаад паспортын хүчинтэй хугацааг гар аргаар сунгахгүй байх тухай Олон улсын иргэний агаарын тээврийн байгууллага (ICAO)-ын холбогдох зөвлөмж, стандартын дагуу 2018 оны нэдүгээр сарын 1-ний өдрөөс эхлэн паспортад сунгалт хийхээ албан ёсоор зогсоосон. Өмнө нь бол “Монгол Улсын дипломат албан паспорт, буцах үнэмлэх олгох, эзэмших, хадгалах” журмаар дипломат, албан паспортыг тав хүртэл жилийн хугацаатайгаар олгож байсан.

Гэхдээ 2018 оны нэгдүгээр сарын 1-нээс өмнө гадаад паспорт авсан болон таван жилийн хугацаар сунгасан иргэдийн паспорт хүчинтэй хэвээр байгаа. Өөрөөр хэлбэл, өмнө сунгалт хийлгэсэн гадаад паспорттай иргэдийн паспортын хувьд сунгалтын хугацаа нь дуусах хүртлээ хүчинтэй хэвээр бөгөөд гадаадад зорчих боломжтой. Харин сунгалт хийлгэсэн паспорттай манай улсын иргэдийг Англи, Казахстан, Израйль, Өмнөд Африк зэрэг улсын хилээр нэвтрүүлэхгүй буцаасан тохиолдол гарсан тул эдгээр улсад зорчих иргэд шинээр паспорт захиалан авах шаардлагатай юм. Энэ дөрвөөс бусад улсад бол сунгалттай паспорт үйлчилнэ.

Харин таван жилийн хүчинтэй хугацаа нь дуусгавар болж байгаа 2013 оны есдүгээрдүгээр сарын 30-ны өдөр хүртэл олгогдсон нийт дипломат, албан паспорт 2018 оны аравдугаар сарын 1-ний өдрөөс эхлэн хүчингүй болсон.

-Тэгэхээр цаашдаа ер нь гадаад паспортод сунгалт хийлгэхгүй гэж ойлгож болох уу?

-2018 оны арваннэгдүгээр сарын 1-нээс Улсын бүртгэлийн багц хууль хэрэгжиж эхэлнэ. Энэ багц хуулийн нэг нь Иргэний улсын бүртгэлийн тухай хууль байгаа юм. Иргэний улсын бүртгэлийн тухай хуулинд үндэсний энгийн гадаад паспортыг 16-аас доош насны иргэдэд таван жилээр, 16-аас дээш насны хүмүүст арван жилийн хүчинтэй хугацаагаар олгохоор заасан. Арваннэгдүгээр сарын 1-нээс эхлээд шинэ гадаад паспорт олгож эхэлнэ. Гэхдээ үүнийг иргэд гадаад паспорт өөрчилж байна гэж ойлгоод байгаа юм. Хуучин гадаад паспортын загвараар л гарна. Ганцхан хүчинтэй хугацаа нь л өөрчлөгдөж байгаа.

-Гадаад паспортын сунгалтыг зогсоочихоор бэлдэцийн нөөц хүрэлцэхгүй байх асуудал гарах уу?

-Оюуны өмч, улсын бүртгэлийн ерөнхий газар нь Гадаад хэргийн сайдын 2006 оны 42 тоот тушаалаар батлагдсан “Үндэсний энгийн гадаад паспортын загвар”-аар ХБНГУ-ын “Glesecke & Devirient” мөнгө, үнэт цаасны үйлдвэрээс гэрээний дагуу бэлдэцийг хүлээн авч, ”Титан Интернейшнл ХХК-иар үндэсний энгийн гадаад паспортын бичилтийг хийлгэж, Монгол Улсын иргэнд гадаадад зорчих эрхийн үйлчилгээг үзүүлдэг. ХБНГУ-ын “Glesecke & Devirient” мөнгө, үнэт цаасны үйлдвэр нь гэрээний дагуу төлбөр хийгдсэнээс хойш 3 сарын хугацаанд үндэсний энгийн гадаад паспортын бэлдэцийг нийлүүлдэг.

Жилдээ 300 мянга гаруй гадаад паспортын бэлдэц авдаг. Өдөрт 700-800 хүнд гадаад паспорт олгож байна. Бэлдэцийн нөөцийн хувьд хүрэлцэхгүй байх асуудал гарахгүй.

Цахим гадаад паспорт 48 хуудастай, чиптэй байх тул хуучин паспортоос илүү үнэтэй байна

-Гадаад паспортыг цахим болгон шинэчлэх ажил ямар шатандаа явж байгаа вэ. Иргэд албан ёсоор хэзээнээс цахим гадаад паспорттай болох вэ?

-Монгол Улсын Засгийн газраас иргэддээ цахим гадаад паспорт олгох бэлтгэл ажлыг эхүүлсэн. Хууль зүйн яаман дээр цахим гадаад паспортын Ажлын хэсэг бэлтгэл ажлыг нь хангагдаад явж байна. 2019 оноос цахим гадаад паспортыг иргэдэд олгож эхэлнэ гэж төлөвлөж байна. Ингэснээр Монгол Улсын иргэд гадаад орны хилээр түргэн шуурхай ямар нэгэн хүндрэл чирэгдэлгүй нэвтрэх, баримт бичгийн аюулгүй байдлыг хангах, хуурамч бичиг баримт бүрдүүлэхээс зайлсхийх ихэээхэн ач холбогдолтой юм.

-Цахим гадаад паспортод чипийг нь хэрхэн суулгах вэ, бүхэлд нь шинэчлэх үү?

-Гадаад паспортыг шинэчлэхдээ зөвхөн эхний нүүрт байдаг мэдээллийн хэсгийг л чипжүүлэх юм. Чипэнд иргэний биеийн давхцахгүй өргөдөл буюу зураг, иргэний хувийн мэдээлэл, регистрын дугаар, овог, эцэг эхийн нэр багтсан байна. Мөн цахим гадаад паспорт 48 хуудастай байна. Өнөөдрийн хэрэглэж байгаа гадаад паспортосс 16 хуудсаар илүү байна. Хугацааны хувьд арван жилээр олгоно. Үнийн хувьд нууцлал сайтай учир бэлдцийн үнийн хувьд нэмэгдэнэ гэж бодож байна.

-Цахим гадаад паспорт олгоод эхлэхээр өмнө нь захиалсан паспорт хүчинтэй хэвээр байх уу. Дахиад шинээр захиалах шаардлага үүснэ гэсэн үг үү?

-Хугацаа нь л дуусаагүй бол хуучин гадаад паспорт хүчинтэй хэвээр байна. Хугацаа нь хэзээ дуусна, тэр үедээ цахим гадаад паспорт захиалж болно.

Шилжиж байгаа иргэн зөвхөн шилжин очиж байгаа газраа бүртгэл хийлгэдэг болно

-Арваннэгдүгээр сарын 1-нээс Иргэний улсын бүртгэлийн тухай хууль хэрэгжиж эхэлнэ гэж байна. Хуульд тусгагдсан онцлох заалтуудаас дурдахгүй юу?

-Иргэний улсын бүртгэлийн хууль анх 1999 онд батлагдаж, түүнээс хойш 112 зүйл, заалтад өөрчлөлт орсон байдаг. Өнгөрсөн зургаадугаар сард батлагдсан хуулийн шинэчилсэн найруулгаар Монгол Улсын 3 сая иргэнд хамааралтай чухал зохицуулалтууд туссан. Хууль хэрэгжсэнээр төрийн үйлчилгээ иргэдэд маш амар хялбар болно. Хуулийн гол агуулга бол төр өөрт байгаа мэдээллээ иргэнээс шаардахгүй болж байгаа юм. Тухайлбал, шилжиж байгаа иргэн зөвхөн шилжин очиж байгаа газраа бүртгэл хийлгэдэг болно, цахим иргэний үнэмлэхийн чипийг идэвхжүүлэх, иргэдийн хаягийг шинэчлэх зэрэг бүртгэлийн шинэ үйлчилгээний эрх зүйн зохицуулалтыг тусгаж өгсөн.

Хуулийн хэрэгжилтийг хангах үүднээс Монгол Улсын регистрийн дугаарыг төрсөн хүүхдэд тухайн эмнэлэг дээрээс олгоод эхэлчихсэн. Арваннэгдүгээр сарын 1-нээс эхлээд улсын хэмжээнд төрсөн хүүхдэд эмнэлэг дээрээс регистр олгож эхэлнэ. Одоогоор нийслэлийн хэмжээнд 1000 гаруй хүүхдэд регистр олгоод байна. Өдөрт 120 орчим хүүхэд тухайн эмнэлэг дээрээс нь регистр олгож байна. Ингэснээр цахим засаглалын суурь тавигдаж байгаа юм.

Түүнээс гадна шилжилт хөдөлгөөний бүртгэл шинэчлэгдэж байгаа. Иргэн шилжилт хөдөлгөөний бүртгэлд орохдоо хоёр шатаар дамждаг. Шилжин явахдаа тухайн аймаг, сумандаа хасалт хийлгээд, шилжин ирсэн газартаа мөн дахиж очиж бүртгүүлдэг. Харин шинэ хуулиар шилжилт хөдөлгөөний бүртгэлийг зөвхөн нэг шаттай болгож байгаа. Өөрөөр хэлбэл, шилжин явсан газраас хасалт хийлгэлгүйгээр шилжин ирсэн газраа шууд бүртгүүлэх боломжтой болж байгаа юм. Ингэснээр иргэний хаяг завсардахгүй болно.

Мөн иргэн шилжин ирэхдээ эх нотлох баримт бичигт үндэслэн бүртгэнэ гэсэн заалт оруулж өгсөн. Хаа дуртаа газраа хэн нэгэн танилынхаа хаяг дээр бүртгүүлдэг шүү дээ. Энэ нь бүртгэхээс татгалзах үндэслэл болж болно. Сонгуулийн үед өөр хаяган дээр бүртгүүлсэн хүмүүс маш их гарч ирдэг. Иргэн өөрийнхөө бүртгүүлэх хаягийг заавал нотолж байж бүртгүүлнэ. Эд хөрөнгийн гэрчилгээ, газар эзэмших ашиглах гэрчилгээ, тухайн газар түрээсийн гэрээтэй байж болно гэх мэт нотлох баримтыг үндэслэн шилжүүлгийн хүсэлтийг хүлээж авдаг болно.

Түүнээс гадна цахим иргэний үнэмлэхний чипэнд тухайн иргэний шинэчилсэн хаягийг оруулах ажлыг хийж эхэлнэ. Тэгэхээр цахим иргэний үнэмлэхийг чипээр нь ашиглаад эхэлнэ гэсэн үг. Үүнд, төрийн байгууллагад нэвтрэх, банкуудаар гүйлгээ хийх, лавлагаа авах, гэрлэлт, жолоо үнэмлэхний лавлагаа авах гээд бүх төрлийн үйлчилгээнд иргэний үнэмлэхний чипээр үйлчлүүлэх боломжтой болно.

Мэдээ таалагдсан бол лайк дарна уу:

СЭТГЭГДЭЛ (0)

ШИНЭ МЭДЭЭ