Их гэвш лам Дэнгала: Бумба тахиулсан айл хэзээ ч хоосордоггүй

Dengala.jpg Их гэвш лам Дэнгала: Бумба тахиулсан айл хэзээ ч хоосордоггүй

Бумба тахих ёслол долоодугаар сарын 27-29-ны өдрүүдэд Баянзүрх дүүргийн 805 дугаар ангийн хойд талд Хүрэн шаргал байранд боллоо. Бумбаны тахилгыг жил бүр уламжлал болгон сүсэгтэн олон түмэнд зориулан тахидаг болжээ. 

Бумба гэдэг нь их гүн бэлгэдлийн мөн чанартай ажээ. Энэ нь сүсэгтэн олон хүмүүсийн эдлэл зүйлс, ахуй амьдрал, сайн сайхныг бэлэгддэг эд юм байна. Сүүлийн үед үүний утга учрыг ойлгосон монголчуудын дунд бумбатай олон айл өрх, сүсэгтэн олон олширчээ. 

Сүсэгтэн олон бумбаа тахиулсны ач тусаар хишиг буян нь хурж, олз омогтой, санасан үйл бүхэн нь бүтэж, амар амгалан байх үүд хаалга нь нээгддэг утга учиртай гэнэ. Түүнчлэн бумбанд бэлгэдлийн чанартай эд, эдлэл зүйлс, өнгөтэй өөдтэй, сайн сайхан бүхний дээжис, ховор нандин зүйл бүгд багтсан байдаг учраас хүндэтгэн шүтэж явах ёстой байдаг талаар энэ үеэр тодотгон хэлж байлаа. 

Энэхүү Бумба тахих ёслолыг Монголд суугаа Төвдийн гэгээнтэн, гэвш лам Дэнгала буюу Tashi Namgya Liang шашны ёсоор нь хийлээ. Гурван өдөр үргэлжилсэн уг ёслолд Балба Улсад төрсөн Түвдийн гэгээнтэн Дэнгала гэвш ламтны Монгол, Өвөрмонгол шавь нар болон сүсэгтэн олон цугларч, даган баясч, залбирсан юм.

Энэ үеэр Tashi Namgya Liang буюу Дэнгала гэвш ламтан сүсэгтэн олонд бумба тахих зан үйлийн ёсны тухай болон гол ач тусын талаар тайлбарлав.

Гэвш багш тэрээр “Монголын дээр үеийн мундаг лам нар эх орондоо бумба тахиж байсан түүхтэй. Социализмын үед шашингүйн үзлийг тухайн үеийн Монголын төр баримтлаж байсан болохоор энэхүү шашны зан үйл хийхийг хориглодог байжээ. Иймээс бумба тахих ёслол тасарсан байгаа юм. Харин бумба тахих ёсыг Монголд Гүрдаваа Ренбүчи багш дахин сэргээж, дэлгэрүүлсэн түүхтэй. Гэхдээ бумба тахих зан үйлд тухайн хүн заавал өөрийн биеэр сууж, залбирч байвал нөлөө нь хүчтэй байдаг. 

Харин бумбыг хүүхдээ цэцэрлэгт нь хүргээд орой нь очиж авдаг шиг бурхны номын өргөөнд тавьчихаад, явж байгаад ирж авдаг шиг хандаж болохгүй. Сүсэгтний ийм хандлага нь үр нөлөөгүй гэж ойлгох хэрэгтэй. Мөн юуны учир бумба тахих зан үйл хийж, ном уншиж байгааг сүсэгтэн олон ойлгож, мэдэхгүйгээр тахиулвал бас нөлөө нь багасдаг. Иймээс сүсэгтэн бумба тахих зан үйлд өөрийн биеэр оролцож, ойлгож мэдэх нь тун чухал.

Бумба тахиулсан айл хэзээ ч хоосордоггүй. Гэхдээ залбирч, ерөөлөө талбих хэрэгтэй. Тэгэхгүй бол бас нөлөө багатай болдог. Ер нь ямар нэгэн үйлс хосолж байж бүтдэг юм.

Бумба тахиулсны дараа нүцгэн гараар барихгүй, харин хадаг юм уу, цэвэрхэн зүйлсээр барьж, гэртээ зална. Яагаад гэвэл Бурхан бумбан дотор байдаг тул та бүхэнд эд баялгийг дуудаж байдаг. Бумбыг бүтээхээс эхлээд айл гэрт залагдах хүртэл маш хүндэтгэлтэй хандах ёстой. Тахиулсан бумбаа бурхныхаа өмнө залахдаа цэвэр даавуун дээр будаа тавьж, дээр нь бумбаа тавих хэрэгтэй.

Харин нэг зүйлийг сануулж хэлэхэд, монголчууд гурван хоног гэрээсээ юм гаргаж болдоггүй гэж ярьдаг нь мухар сүжиг тул, энэ яриа ам дамжсан худал зан үйл юм. Зөвхөн бумба тахисан өдөр л гэрээсээ ямар нэгэн эд зүйлс гаргадаггүйг сайн ойлгоорой” хэмээн тайлбарлаж айлдсан билээ.

Бумба тахих ёслолын үеэр Дэнгала гэвшийн ууган шавь МУ-ын гавъяат жүжигчин Н.Чулуунхүү “Дэнгала багш маань Түвд орноос Монголд хүрэлцэн ирж, бүтэн гурван өдөржин та бидний сайн сайхан амьдралын төлөө оюун ухаан, эрдэм мэдлэгээ зориулж бумба тахих зан үйлийн ёс үйлдлээ. Багш маань их агуу хүчтэй хүн гэдгийг би өөрийн биеэр мэдэрсэн.

Миний хувьд Дэнгала багшаас нарийн мэдрэмжийг авч байсан учир онцгой хүн байна гэж боддог. Бид Их багшдаа халуун баяр хүргэж, урт наслахыг хүсэн ерөөе. Буян номын ажил нь улам дэлгэрэх болтугай гэж хүсэж байна. Бумба тахиулсан сүсэгтнүүд сайн сүжиглээрэй” гэж хэлээд, их гэвш багшид зориулж дуу дуулав.

Мөн Түвдийн их гэвш лам Дэнгалад зориулж буяны их үйлсийг нь магтан дуулсан гүн ухаалаг, уянгалаг дуу зохиож бичсэн эдийн засагч мэргэжилтэй Н.Болормаагийн “Сэтгэлийн дуудлага” хэмээх дууг болон Монголын ардын "Үлэмжийн чанар" зэрэг дуунуудыг нэрт дуучин Н.Чулуунхүү, ХЦДБЧ-ын залуу дуучин Ч.Будрагчаа, бие даасан чөлөөт уран бүтээлч, залуу дуучин, СТА Х.Ган-Эрдэнэ нар хамтран дуулж, ая дуугаа өргөсөн.

Б.Баярмаа

Мэдээ таалагдсан бол лайк дарна уу:

СЭТГЭГДЭЛ (0)

ШИНЭ МЭДЭЭ